De christelijke kweekschool aan de Heerengracht in de jaren twintig. In het gebouw is nu onder meer de sterrenwacht gevestigd. foto Zeeuws Archief/Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen
Leerlingen van de kweekschool op het strand bij Dishoek, jaren dertig. Vijfde van links is Karel de Koeijer. Verder, voor zover bekend, vlnr Stoffel Wijkhuijs, Nel Flipse, ? Louws en ? de Meij. Rechts naast De Koeijer, vlnr: Sjaan Verhage, Jo Neeteson, ?, ?, ? Leonhart, ? de Kam en Catrien Dronkers.
1/2
Karel de Koeijer (92) herinnert zich van het vooroorlogse Middelburg vooral de
schoolbanken. In de jaren dertig volgde hij de christelijke kweekschool op
de Heerengracht (toen nog met dubbel e). De Koeijer ging van 1933 tot 1937
elke schooldag vanuit zijn woonplaats Serooskerke naar Middelburg.
Zie ook:
De kweekschool aan de Heerengracht bestond uit vier klassen van elk gemiddeld
twintig leerlingen. Directeur was Huizenga. Hij gaf ook geschiedenis. Van
Ooijen, ook wel 'Sik' genoemd, onderwees de kwekelingen in Frans, Duits en
aardrijkskunde. En dan waren er nog Beeftink (wiskunde en handenarbeid),
Weeda (plant- en dierkunde, natuurkunde, psychologie en opvoedkunde) en Van
Swigchem (Nederlands, Engels en zang). De kwekelingen kregen ook les in
tekenen en gymnastiek. In de kelder van het gebouw was de gymzaal. De
conciërge heette Klap. Hij woonde rechts naast de school.
De kweekschool was vooral een heel strenge school, zegt De Koeijer. ,,Je
mocht op school niet roken. Deed je dat toch, dan werd je twee weken van
school gestuurd. En handjeplak mocht ook niet. Dat is als een jongen en een
meisje hand in hand liepen."
Op 28 juni 1937, op zijn twintigste verjaardag, kreeg De Koeijer zijn
diploma. Hij kon nu zelf aan de slag als onderwijzer. Maar in die
crisisjaren was er geen werk. ,,Op één vacature kwamen een paar honderd
sollicitanten." De Koeijer kon toch aan het werk. Op een school in
Serooskerke kreeg hij een klas onder zijn hoede. Hij kreeg er alleen geen
geld voor. Het financiële probleem loste zich op toen De Koeijer in oktober
1937 in militaire dienst moest. Een jaar later kwam hij terug in Zeeland,
waar hij met zijn moeder in de Lageweg, vlakbij Toorenvliedt, ging wonen.
Dat gebied hoorde toen nog niet bij Middelburg maar bij Koudekerke. De
Koeijer ging opnieuw tevergeefs op zoek naar betaald werk in het onderwijs.
Hij kon wel weer voor niks aan de slag op een school in 't Zand, dat toen
ook nog bij Koudekerke hoorde. In november 1941 is 't Zand door de Duitsers
bij Middelburg gevoegd.
De Duitse bezetting bracht nóg iets goeds, zelfs voor De Koeijer persoonlijk.
Op last van de Duitsers werd per 1 oktober 1942 het vak gymnastiek ingevoerd
op de lagere school. De Koeijer werd door de directeur van zijn school in 't
Zand gevraagd dit onderwijs voor zijn rekening te nemen. Hij ging dat ook
doen voor een andere school in 't Zand en voor drie scholen in Kouderkerke.
,,En zo was ik de hele week onder de panne." Voor een jaarwedde van 287
gulden, staat in de akte van aanstelling die De Koeijer altijd heeft
bewaard. ,,Later is dat bedrag wel verhoogd hoor."
Aanvankelijk bestonden de lessen van De Koeijer vooral uit ritmische
gymnastiek, oefeningen die de leerlingen op een veldje bij de school deden.
Later kwam er in Koudekerke een gymlokaal. Dat werd vervolgens weer door de
Duitsers gevorderd zodat de gymlessen weer buiten moesten worden gegeven. De
Koeijer ging ermee door 'tot het water kwam'. Met de inundatie van Walcheren
in het najaar van 1944 waren de gymlessen onmogelijk geworden.
De Koeijer belandde bij het Bataljon Zeeland, dat de geallieerden hielp met
de bevrijding van Nederland. Na mei 1945 vertrok het bataljon - mét De
Koeijer - naar Nederlands-Indië. In 1948 keerden ze terug. De Koeijer pakte
zijn oude vak weer op en trouwde in 1951 met Nel de Rijke. In 1957 werd hun
zoon geboren. De Koeijer werd later hoofd van de hervormde school in
Kapelle-Biezelinge, tot zijn pensioen in 1979. Daarna verhuisde hij met zijn
gezin terug naar Middelburg.
