De Stationsstraat rond 1895. In 1913 begon de familie Le Cointre een brood- en banketzaak in het tweede pand aan de linkerkant. foto Beeldbank Zeeuwse Bibliotheek
Verlovingsfoto van Ary en Mattie le Cointre-van den Ouden, 1939.
1/2
Al veel vertellers in deze rubriek hebben verhaald over het rijke
middenstandsleven in het Middelburg van voor de oorlog. Het stikte van de
bakkers, slagers, kruideniers en al die andere zaken. Trouwens tot ver na
1945. Ook Mattie le Cointre-van den Ouden (1921) weet er alles van. Met haar
man Ary bestierde ze ruim dertig jaar brood- en banketwinkel Le Cointre in
de Stationsstraat, op nummer 5. De ouders van Ary waren hier in 1913 een
zaak begonnen. Ary en Mattie zetten deze van 1948 tot 1980 voort. Ze kregen
drie dochters en een zoon. Ary is in 2001 overleden.
Zie ook:
Wie vroeger een winkel had, moest goed op zijn klanten en medemiddenstanders
letten. De verzuiling had haar sporen doorgetrokken tot in de winkelstraten.
Neem de bakkers. Mattie le Cointre-van den Ouden herinnert zich alleen al
elf gereformeerde bakkers in de stad. Wie katholiek was, kocht daar niet.
Die gereformeerde bakkers hadden allemaal hun eigen klanten: uit de kerk en
kennissenkring. Voor het gereformeerde rusthuis aan de Branderijmolengang
was het moeilijk kiezen uit zoveel bakkers van dezelfde gezindte, blijkt uit
het verhaal van Le Cointre. De oplossing bleek simpel: elke bakker mocht één
maand per jaar leveren aan het rusthuis.
Wie een winkel had, lette
ook goed op waar hij zélf kocht. Zo ging Le Cointre onder anderen naar
kruidenier Steenland, naast hen in de Stationsstraat, en Baan in de
Winterstraat. ,,Zij kochten brood bij ons, dan moesten we af en toe ook bij
hen wat kopen."
Mattie van den Ouden werd op 18 oktober 1921
geboren in de Koningin Julianastraat, een nieuwe straat (gebouwd in 1920),
waar toentertijd veel ambtenaren woonden. Haar vader was brigadier van
politie. Ze had drie broers. Mattie volgde de christelijke lagere school aan
de Herengracht en daarna de ULO.
Ze herinnert zich de crisisjaren
dertig nog. ,,Wij hadden het goed, maar overal om je heen zag je de armoede.
Ik werd vaak met een pannetje soep ergens naar toe gestuurd door mijn
moeder. Veel mensen waren werkloos. Die gingen dan met spullen langs de
deur. Moeder kon tegen niemand 'nee' zeggen. Bij iedereen kocht ze wat:
Sunlightzeep, lucifers, buisman. In de oorlog hebben we daar nog veel
profijt van gehad." Mattie's ouders waren hun hele leven begaan met hen
die het minder hadden. Haar vader verongelukte tijdens een hulptransport na
de watersnoodramp.
Na haar schooltijd werkte Mattie een paar jaar
bij manufacturenwinkel Boasson op de Markt. ,,Bij Mark en James Boasson. Die
waren Joods. Na de Kristallnacht in 1938 heb ik nog gecollecteerd voor de
Joodse vluchtelingen. Dat werd toen in het hele land gedaan." Aan haar
betrekking bij Boasson kwam een einde op 17 mei 1940. Die dag werd de zaak
verwoest, zoals een groot deel van het centrum van Middelburg. ,,M'n vader
kwam die avond huilend thuis. Z'n stad was kapot. 's Maandags liep ik met de
oma van mijn man door de stad. Overal puin en alles smeulde en stonk."
Een paar jaar eerder had ze 'kennis gekregen' aan Ary le Cointre. Hun eerste
avond samen uit was op 31 januari 1938, de dag dat prinses Beatrix is
geboren. Die avond en de hele week erna was het feest in de stad.
Na de verwoesting van de zaak van Boasson in mei 1940 ging Mattie helpen in
de bakkerszaak van haar schoonfamilie. Ook in de oorlog werd brood en banket
gebakken, hoe provisorisch dat soms ook moest.
Het gewone leven
ging door, maar de oorlog was soms ongenadig aanwezig. Door de etalageruit
van de winkel in de Stationsstraat zag Mattie in april 1942 de Middelburgse
Joden langskomen die met de trein naar het getto in Amsterdam moesten gaan.
,,Alle Joden moesten weg. Ik heb vanuit de winkel zoveel bekenden voorbij
zien gaan. Ook de twee gezinnen Boasson. En de familie Prins, met twee
schattige meisjes, die met hun poppen in de arm naar de trein liepen. Dan
ben je zo machteloos. Ze zijn nooit teruggekomen."
Het
adresregister op
www.pzc.nl/ middelburg1940 geeft een mooi beeld van de Middelburgse
middenstand in 1940, voor het bombardement. U kunt hierin zoeken op
achternaam of op straatnaam. Zo vindt u onder meer onder 'le Cointre', ook
de twee tantes van Ary le Cointre, die een hoedenzaak hadden op de Wal. Ook
alle andere beroepen van de Middelburgers van toen staan in het
adresregister vermeld.
