article
1.6181003
RENESSE/NIEUWVLIET - En die bunker, wees de boswachter van Natuurmonumenten, daarin hebben de Tien van Renesse hun laatste nacht doorgebracht. Eenmaal thuis kon Tjeerd Muller niet stoppen met googelen. Zijn film over één van de meest barbaarse daden van de Nazi’s in ons land is zo goed als klaar voor het grote witte doek.
Film De Tien van Renesse zo goed als klaar voor de bioscoop
RENESSE/NIEUWVLIET - En die bunker, wees de boswachter van Natuurmonumenten, daarin hebben de Tien van Renesse hun laatste nacht doorgebracht. Eenmaal thuis kon Tjeerd Muller niet stoppen met googelen. Zijn film over één van de meest barbaarse daden van de Nazi’s in ons land is zo goed als klaar voor het grote witte doek.
http://www.pzc.nl/regio/schouwen-duiveland/film-de-tien-van-renesse-zo-goed-als-klaar-voor-de-bioscoop-1.6181003
2016-07-10T09:48:00+0000
http://www.pzc.nl/polopoly_fs/1.6181025.1468143498!image/image-6181025.JPG
Renesse,Film,Herdenking,Cultuur,Historie,Oorlog-Conflict,verzetsstrijders,verzet,De Tien van Renesse,Mario Jonker,Tjeerd Muller,documentaire
Schouwen-Duiveland
Home / Regio / Schouwen-Duiveland / Film De Tien van Renesse zo goed als klaar voor de bioscoop

Film De Tien van Renesse zo goed als klaar voor de bioscoop

Foto's
2
Reacties
Reageer
    • Afbeelding
      Beschrijving
      Filmmaker Tjeerd Muller van De Tien van Renesse.
      Fotograaf
    • Afbeelding
      Beschrijving
      Mario Jonker zat in de buik van zijn moeder toen zijn vader werd geëxecuteerd, als één van de Tien van Renesse.
      Fotograaf
    RENESSE/NIEUWVLIET - En die bunker, wees de boswachter van Natuurmonumenten, daarin hebben de Tien van Renesse hun laatste nacht doorgebracht. Eenmaal thuis kon Tjeerd Muller niet stoppen met googelen. Zijn film over één van de meest barbaarse daden van de Nazi’s in ons land is zo goed als klaar voor het grote witte doek.

    “Wat voel je dan, als je hier staat?”

    “Ik doe mijn best om niets te voelen.”

    Het bezoek van Mario Jonker aan het graf van zijn vader is een aangrijpende scène. Met veelbetekenende stiltes en de wind die om de dialoog raast. “En ik ga de film zo afmixen, dat de kijker voelt wat hij voelt.”

    Al is dat nauwelijks voor te stellen. De vader van Mario Jonker is opgehangen, samen met nog acht verzetsstrijders die de bevolkingsregisters van Schouwen-Duiveland stalen om te voorkomen dat de mannelijke inwoners naar Duitsland moesten voor de Arbeitseinsatz. De tiende bezweek aan zijn verwondingen en werd later alsnog opgeknoopt.

    Nog nooit van gehoord

    Filmmaker Tjeerd Muller had er nog nooit van gehoord en ontdekte dat hij niet de enige was. Ook niet op Schouwen-Duiveland, het eiland waar hij als kleine jongen leerde lopen, omdat zijn familie er al drie generaties een vakantiehuis heeft. “Er werd stomweg niet over gepraat. Zelfs sommige nabestaanden weten nog maar pas wat er nou eigenlijk precies met hun vader is gebeurd. Daan Lazonder vertelde dat hij het pas begreep nadat hij op de zolder van zijn overleden moeder foto’s vond en ongeopende brieven van koningin Wilhelmina. Op een gegeven moment wist ik meer dan zij wisten. Toen besloot ik: dit verhaal móet verteld worden.”

    Drie nabestaanden heeft Muller bereid gevonden mee te werken: twee zonen van metselaar Leendert Marie Jonker en de zoon van Cornelis Lazonder, de gemeentesecretaris van Renesse. De rest wilde niet. En zelfs met deze drie moest Muller voorzichtig zijn. “De eerste tijd heb ik met ze gepraat zonder camera erbij. Anders zouden ze nooit hun ziel zo hebben blootgelegd.”

    Laatste nacht

    Muller ging met ze naar de bunker waar de tien verzetsstrijders hun laatste nacht hebben doorgebracht, naar het huis waar ze werden gekneveld en naar de bomen waartussen ze werden opgehangen. De dertig Schouwen-Duivelanders die moesten toekijken, een paar uit elke gemeente, leven niet meer. Maar er zijn nog wel mensen die destijds als kind de tien lichamen hebben zien hangen. Eén van hen heeft Muller opgespoord, per toeval. “We maakten opnamen bij het huis waar ze voor het laatst waren en de huidige eigenaresse zei dat haar klusjesman nog wel wat wist. Dat was Cor. Die heeft veel voor de film betekend.”

    De Tien van Renesse is niet puur een film en niet puur een documentaire; het is een combinatie. Interviews, droneshots van het eiland en nagespeelde gebeurtenissen zijn prachtig aan elkaar gevlochten. Anderhalf jaar heeft Muller eraan gewerkt en veelal in zijn vrije tijd, want verdienen doet hij er geen cent aan. “Integendeel. De makers van die andere film over Renesse, die door stom toeval ook dit jaar uitkomt, kregen alleen al ruim vier ton overheidssubsidie voor hun soap en ik moest het doen met een budgetje van dertig mille. Maar dat geeft niet. Ik heb dit met blinde passie gedaan.”

    "Ik hoef het verhaal nu niet meer zelf te vertellen"

    Mario Jonker zat in de buik van zijn moeder toen zijn vader werd geëxecuteerd, als één van de Tien van Renesse. Hij leerde hem pas op latere leeftijd postuum kennen.

    “Tjeerd belde me twee jaar geleden, op het moment dat ik in een enorme dip zat. Hij vroeg of ik het verhaal van mijn vader wilde vertellen. Samen met mijn vrouw ben ik toen naar de bunker gegaan waar mijn vader zijn laatste nacht heeft doorgebracht. Alles kwam boven. Liever niet, zei ik tegen Tjeerd, het is me te veel. Een poosje later reisde ik met Corry door Duitsland. We gingen naar Dresden en Berlijn en ik besefte dat de mensen daar óók hebben geleden. Dat werkte zo helend dat ik Tjeerd terugbelde: ik doe het.”

    Gepakt

    Leendert Marie Jonker was metselaar in Haamstede en sloot zich vanuit zijn gereformeerde geloofsovertuiging aan bij het verzet. In de nacht van 6 december 1944 werd hij door de Duitsers gepakt in een poging met zestien anderen vanuit het bezette Schouwen-Duiveland met een mosselkotter over te steken naar het bevrijde Noord-Beveland. Vier dagen later werd hij met acht anderen opgehangen, bij de ingang van Slot Moermond. Een aantal dagen erna werd zijn hoogzwangere moeder uit huis gezet, uit het huis dat haar man eigenhandig had gebouwd. Ze stond op straat, met twee koffers en drie kinderen. Een paar weken later kwam Mario ter wereld.

    ‘Een wonder dat het kind zo gezond is’, zeiden ze in Renesse. Mario Jonker moet het trauma al voor zijn geboorte hebben gevoeld. “De relatie met mijn moeder was moeilijk. Logisch, ik was immers de belichaming van de dood van haar man. Ze vertelde er weinig over. Dat veranderde pas toen ze met me meeging, met een bandrecorder langs mensen die konden vertellen wat er die decemberdagen in Renesse is gebeurd. Toen leerde ik hoe belangrijk het is om trauma’s naar buiten te brengen.

    Modern monument

    Jonker maakte er zijn werk van; hij werd therapeut. Zijn eigen trauma is gebleven, zijn leven lang. "Het zit in al mijn cellen. Maar praten helpt. En deze film ook. Het was indrukwekkend om met mijn broer de weg af te leggen die onze vader op het laatst heeft afgelegd. Om de granieten tegels te zien, die mijn vader nog voor zijn huis had gemetseld. Maar het heeft me ook opgelucht. Ik hoef het verhaal nu niet meer zelf te vertellen, Tjeerd heeft dat van me overgenomen. De film voelt als een modern monument voor mijn vader, en mijn moeder die hem elke dag van haar leven heeft gemist.”

    De feiten op een rijtje: 

    - De Tien van Renesse is een film van de Utrechtse filmmaker Tjeerd Muller. Het is zijn eerste film. Muller maakt met name televisiecommercials, promotievideo's en hij is docent.

    - Muller heeft de film gemaakt met een budget van 30.000 euro, samengesteld uit crowdfunding, subsidies en eigen bijdragen.

    - De film, die 52 minuten duurt, komt uit op 1 oktober en gaat in première tijdens Film by the Sea in Vlissingen. Daarna is de film te zien in CineCity, theater fiZi en een theater in Den Haag. Muller is ook nog in gesprek met andere filmhuizen.

    - NPO wil de film waarschijnlijk uitzenden als 2Doc.