Corrie en Daan Klap: ,,Vroeger was in de omgeving van Pikgat veel bedrijvigheid. Een grote tegenstelling met het natuurgebied Tureluur dat hier nu wordt gevormd."foto Dirk Jan Gjeltema
Schouwen-Duiveland kent veel huizen en boten met opvallende namen.
In deze serie worden ze verklaard Je kunt er niet omheen. Rijdend van Haamstede naar Zierikzee valt het oog vanzelf op het woord Pikgat. Grote zwarte letters op het schuine dak van een boerenschuur. Een naam die reeds in 1913 bestond. En waarschijnlijk al eeuwen daarvoor vertellen Daan Klap en Corrie Klap-Bil, die met zoon Michiel in deze boerderij aan de Nieuwe Koolweg wonen.
,,De naam Pikgat stond al op de schuur toen grootvader Johannes Bil de boerderij in 1913 kocht van de familie Ringelberg." Corrie Bil vormt met haar man en hun vijf kinderen de derde generatie Bil op Pikgat.
,,Opa was een Zeeuws-Vlaamse dijkwerker die in 1850 vanuit Retranchement naar Schouwen kwam. Hij woonde eerst op de Oute Poppe, een boerderij die hiernaast stond en verloren ging. De resten ervan verdwenen in de Oosterscheldedijk achter ons huis, toen die in 1979 op Deltahoogte werd gebracht."
In de 19e eeuw stonden daar bij Pikgat meer gebouwen. Arbeidershuisjes, boerderijen, een school en twee havens vormden samen een buurtschap.
,,Het is hier oud land dat altijd vol economische bedrijvigheid was," weet Daan Klap. Bedrijvigheid als gevolg van landbouw, maar voor die tijd vooral ook vanwege zoutwinning, het daerinck delven. Het echtpaar Klap gaat er vanuit dat de boerderij aan deze activiteit zijn naam dankt en dat is volgens gemeentearchivaris Huib Uil aannemelijk.
Daan: ,,Waarschijnlijk was Pikgat vroeger een zoutkeet. Een gebouwtje waarin zouthoudend veen werd verbrand dat ter plaatse uit de bodem werd gehaald."
Uit het verbrande veen werd, via indamping, zout gewonnen. De natte zwarte grond die werd afgegraven, werd ook wel derrie genoemd en leek veel op pek. Door het weghalen van deze pek en inklinking van de bodem ontstond een gat; een pekgat. Een woord dat volgens Huib Uil waarschijnlijk is verbasterd tot Pikgat.
Een oud Zeeuwse naam die goed bij hun woning past vinden Corrie en Daan Klap, want de boerderij is ook oud en Zeeuws.
,,Hoewel het water hier tijdens de ramp van 1953 drie meter hoog stond, is het de enige hoeve in de omtrek die enigszins bewaard bleef." Dat komt misschien omdat hij hoog staat. Pikgat is gebouwd op een kreekrug; een hoogte die in een kreek werd gevormd door opeenhoping van zeeklei.
Dat gebeurde in de 11e en 12e eeuw toen de kreken, die van de Oosterschelde naar de voormalige Gouwe stroomden, droogvielen nadat lokale dijken werden aangelegd. ,,Onder dit huis ligt zeker drie meter zeeklei," weet Daan die een aantal aan- en verbouwingen realiseerde nadat zijn vrouw en hij het pand in 1982 kochten van haar vader, Willem Bil. Hij vormde Pikgat op die manier om tot gasthuis. Een plek waar recreanten kunnen genieten van de Oosterschelde en het nieuwe natuurgebied Tureluur dat zich uitstrekt aan de overzijde van de Nieuwe Koolweg.
Het echtpaar Klap voelt zich er helemaal thuis. ,,Je leeft hier in en met de natuur."
