Foto: ANP
NIJMEGEN - ‘Fukushima’ en de onrust in de Arabische wereld maken het debat over de toekomst van onze energievoorziening ineens zeer urgent. Waar gaan we heen?
Het ideaalplaatje is helder en vrijwel onomstreden: een energiezuinige
samenleving met duurzame energiebronnen. Maar of, hoe en wanneer dat
haalbaar is, daar woedt al jaren een felle discussie over.
Urgent
De kernramp in Japan en de onrust in de Arabische landen maken eens te meer
duidelijk dat het energievraagstuk urgent is. Vragen als 'hoe veilig is
kernenergie?' en 'willen we voor olie wel afhankelijk zijn van een
instabiele regio?' rijzen weer op.
"We hebben te maken met drie problemen", zegt woordvoerder Puk van
Meegeren van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. "De
klimaatverandering, het opraken van fossiele brandstoffen én onze
afhankelijkheid van landen waar olie te vinden is."
Verlagen energiebehoefte
Volgens Milieu Centraal is de eerste stap het verlagen van de energiebehoefte. "Naar
welke vorm van energievoorziening je ook gaat, uiteindelijk blijven er
altijd grenzen aan de hoeveelheid energie die je kunt opwekken. Er is
bijvoorbeeld maar een bepaald aantal geschikte locaties voor windmolens en
ook de voorraad uranium, de grondstof voor kernreactors, is eindig."
Bovendien moet het energienetwerk efficiënter worden. Het lastige van groene
stroom is dat de opwekking niet constant is. Van Meegeren: "Het aanbod
en de vraag moeten daarom op een slimmere manier aan elkaar gekoppeld
worden. Als we overgaan op elektrische auto's, kunnen die het best worden
opgeladen als er veel energie beschikbaar is, dus in het geval van
windmolens als het hard waait."
Overgangsfase
Een andere mogelijkheid is dat elektrische auto's als accu fungeren, stelt
onderzoeker energie en industrie Emile Chappin van de TU Delft. "Als er
meer vraag is dan aanbod, zouden de auto's die aan het net gekoppeld zijn,
stroom kunnen leveren door leeg te lopen. Zo heb je een bufferwerking."
We bevinden ons in een overgangsfase richting groene energie waarin we nog
zijn aangewezen op fossiele brandstoffen en eventueel kernenergie. Welke
keuzes maak je in die overgangsfase? Van Meegeren: "Voor het aantal
kerncentrales dat er nu is, is er nog honderd jaar aan uranium. Maar hoe
veilig is het en wat doe je met radioactief afval?"
Veertig jaar olie
Uitgaande van het aantal winbare olievelden, is er nog voor ongeveer veertig
jaar olie, zegt Van Meegeren. Als de prijs stijgt, wordt boren naar moeilijk
bereikbare bronnen steeds rendabeler. De kans op milieurampen zoals in de
Golf van Mexico wordt echter ook groter. "Steenkool is er nog genoeg
voor honderden jaren. Maar daarbij is de CO2 -uitstoot weer erg hoog."
Ondergrondse CO2 -opslag is omstreden. "Bovendien kost het scheiden en
opslaan van CO2 veel energie", zegt Chappin. "Als je drie
centrales hebt, is er één extra nodig om de energie op te wekken voor de
opslag. Dat is erg duur."
Kerncentrales
Als Nederland helemaal van kernenergie afziet, levert dat geen grote
problemen op volgens onderzoeksinstituut ECN. Borssele levert 3,5 procent
van onze stroom. "Die centrale kan bij wijze van spreken morgen al uit",
stelt Chappin. De stroom uit Frankrijk en Duitsland (4,1 procent van ons
verbruik) komt grotendeels uit kernenergie. De energierekening zal wel iets
stijgen.
Duitsland besloot in reactie op 'Fukushima' voorlopig de zeven oudste
kerncentrales te sluiten, en vangt dat op door kolen- en gascentrales harder
te laten stoken. Mogelijk moet Duitsland een beetje energie importeren. Daar
kan Nederland van profiteren.
Exporteur
Ons land ontwikkelt zich van importeur tot een exporteur van stroom. Dat
krijgt echt gestalte als over drie jaar de zes in aanbouw zijnde
gascentrales en drie kolencentrales in de Rijnmond en de Eemshaven klaar
zijn.
Het sluiten van kerncentrales brengt wel de klimaatdoelstellingen in gevaar.
Kerncentrales stoten immers geen CO2 uit. Het is zelfs al een hele toer om
inclusief de inzet van kernenergie de klimaatdoelstellingen te halen omdat
de mondiale energievraag nog decennia zal toenemen.
Bio-brandstof
Mocht de onrust in het Midden-Oosten zó oplopen dat onze olietoevoer in
gevaar komt, dan zal de prijs ook stijgen. Van Meegeren: "Die
ontwikkeling zou wel een stimulans kunnen zijn om meer en sneller te
investeren in energiebesparing en groene stroom. Bedrijven en consumenten
hebben immers behoefte aan stabiliteit."
Het belangrijkste alternatief voor olie is bio-brandstof, zegt Chappin. "Als
je olie wilt hebben, is dat de enige optie die potentie heeft. Maar de
overgang kost tijd."
Waterstof
Ooit leek waterstof de brandstof van de toekomst, maar de aandacht daarvoor
lijkt alweer weggeëbt. Chappin: "Het handige aan waterstof is dat
je het makkelijk kunt transporteren en opslaan, in tegenstelling tot
elektriciteit. Maar als ik kijk naar het onderzoek dat er naar waterstof
wordt gedaan en de aandacht die ervoor is, dan zit er niet veel schot in. Er
wordt veel meer gedaan aan bijvoorbeeld de elektrische auto."
Waterstof heeft een groot nadeel: er is een geheel nieuwe infrastructuur voor
nodig. En niemand weet nog hoe die er uit moet zien.
Hoe werkt een kerncentrale?
Wat is kernsplijting?
Beelden binnen en buiten kerncentrale Borssele.
Sorteer reacties
