article
1.6697391
Wat gezondheid is, besef je pas als je wat meer mankeert dan een griepje. Met vrijheid gaat het net zo. Theatergroep Lynx verhaalt over vrijheid en verraad in de voorstelling 'De Tweede Wereld'.
Theatergroep Lynx verbeeldt de kwetsbaarheid van vrijheid
Wat gezondheid is, besef je pas als je wat meer mankeert dan een griepje. Met vrijheid gaat het net zo. Theatergroep Lynx verhaalt over vrijheid en verraad in de voorstelling 'De Tweede Wereld'.
http://www.pzc.nl/extra/cultuur-in-zeeland/theatergroep-lynx-verbeeldt-de-kwetsbaarheid-van-vrijheid-1.6697391
2016-12-01T11:00:00+0000
http://www.pzc.nl/polopoly_fs/1.6697410.1480584735!image/image-6697410.jpg
Cultuur in Zeeland
Home / Extra / Cultuur in Zeeland / Theatergroep Lynx verbeeldt de kwetsbaarheid van vrijheid

Theatergroep Lynx verbeeldt de kwetsbaarheid van vrijheid

Foto's
1
Reacties
Reageer
    • Afbeelding
      Beschrijving
      Gonny Gaakeer (links) en Julia van de Graaff in De Tweede Wereld.
      Fotograaf
    Wat gezondheid is, besef je pas als je wat meer mankeert dan een griepje. Met vrijheid gaat het net zo. Theatergroep Lynx verhaalt over vrijheid en verraad in de voorstelling 'De Tweede Wereld'.

    Het begrip vrijheid houdt Gonny Gaakeer en Julia van de Graaff, die dit voorjaar nog schitterden in Zeeuwse Vrouwen 2, erg bezig. Gonny liep al een paar jaar rond met een (waargebeurd) verhaal over een Duitse vrouw, Monika, die werkte voor de Stasi. Een vrouw, die in naam van 'de vrijheid' (maar welke dan?) bereid was om anderen aan te geven.

    Julia van de Graaff had al vanaf haar kindertijd bij haar familie in Polen geproefd van de grauwe sfeer in het Oostblokland. Van allerlei propaganda, die leugens voor waarheid moest verkopen. Van het ijzig zwijgen van (groot)vaders over bolsjewieken- en Stalinterreur. Van ruw neergeslagen opstanden. Toen Julia aan haar Poolse tante vertelde dat ze samen met Gonny iets met al die verhalen wilde gaan doen, kwam die tante met een bekentenis. Want ook communistisch Polen had een inlichtingendienst, de UB.

    Deze twee verhalen vormen de basis van theatervoorstelling De Tweede Wereld. Verhalen die komen uit de communistische IJzeren Gordijntijd (1945-1989), waarin de landen van het Oostblok (ook wel de Tweede Wereld genoemd) zuchtten onder keiharde communistische partijdiscipline.

    Wie als een 'niemand' opgroeit, kan binnen de Staatssicherheit (Stasi) in Oost-Duitsland een belangrijk 'iemand' worden waarnaar geluisterd wordt. Zo verging het Monika. Zij moest infiltreren in twee verdachte actiegroepen. Maar ondervond er zoveel vriendschap en gedeeld idealisme, dat het haar wel moest verwarren. En na de val van de Berlijnse muur in 1989 wordt zij 'opgegeten door haar spijt', aldus Gonny Gaakeer.

    Poolse Anna vergaat het anders. Er wordt van haar net als van iedereen nadrukkelijk verwacht dat zij haar landgenoten wil bespioneren. Zij probeert zich onder de UB uit te wringen, en drukt en verspreidt ondertussen een illegale editie van de roman 1984 van George Orwell. Een ander verhaal dus, maar met dezelfde verwarring en schaamte tot gevolg.

    Vriendinnen

    Twee slachtoffers van Monika zijn later hun verraadster gaan opzoeken. Ze waren niet alleen alle drie lid van de Oost-Duitse actiegroep Vrouwen voor Vrede. Ze waren toch ook vriendinnen?

    De werkelijkheid blijkt veel complexer, held en verrader kunnen in één lichaam huizen, dader en slachtoffer óók. Dat alles legden de slachtoffers vast in het boek Geschützte Quelle. Dat was het verhaal dat Gonny leerde kennen en wilde omzetten in toneelvorm.

    Julia van de Graaff en Gonny Gaakeer vertellen gedreven over de eersteling van hun jonge theatergroep Lynx. De vrijheid gaat hen aan het hart, zij willen bewust maken ('Wat zou jij doen?') en het begrip herwaarderen. ,,Wij willen er zeker iets mee zeggen, maar het is geen zwartgallige boodschap. Er kan zelfs gelachen worden, want de absurditeit van die tijd geven we ook weer." Ze beseffen ook dat er ondertussen veel mensen rondlopen die van deze recente geschiedenis al niet zo veel meer weten en willen ook het tijdsbeeld schetsen: de sfeer achter het IJzeren Gordijn. ,,Maar het moet natuurlijk geen geschiedenisles worden."

    Er moet veel verteld worden, langs de levens van de twee vrouwen. Lijnen die soepel in elkaar overlopen, en rollen die zich aanpassen. Het materiaal is documentair. De beleving is liefst theatraal en authentiek. Muziek speelt daarin een belangrijke rol. Een vijftal liedjes, en nog veel meer 'sfeermuziek'', van muzikale duizendpoot Radek Fedyk. Geen instrument dat hij niet zou durven bespelen (gitaar, basgitaar, contrabas, trombone, trompet, tuba, piano en accordeon). En geen genre dat hij niet poëtisch kan doen klinken. Waarbij poëzie ook wel eens wat rauwer mag zijn, toch?

    Projecties

    Er valt nog meer te beleven. Dankzij vormgever Johann van Gerwen, die al vaker met regisseuse Leen Braspenning samenwerkte. Van Gerwen is filmmaker en multimediadesigner, en van zijn hand zijn de zeer bijzondere projecties op het achterdoek. Die proberen de sfeer van die vervlogen jaren te pakken, en ook van die nooit gerealiseerde 'heilstaten achter het gordijn'. Visuele geschiedenis. Maar ze tonen ook animaties van de verschillende ruimtes waarin het verhaal zich beurtelings afspeelt: van een café in Polen tot aan het huis waarin Monika woont. Multimediaal, dat wil zeggen dat het verhaal langs meerdere zintuigen tot ons komt. Voor een completere beleving.

    De Tweede Wereld lijkt een verhaal te vertellen van achter het IJzeren Gordijn, maar het is niet moeilijk - en dat is juist de bedoeling - om de link met onze zogenaamde Eerste Wereld te leggen. Vrijheid is overal en altijd even kostbaar als kwetsbaar, en dat wordt overtuigend aangetoond.

    De Tweede Wereld, donderdag 1 december, Stadsschouwburg Middelburg en donderdag 8 december in De Mythe Goes. Aanvang beide dagen 20.00 uur.