Projectleider Miek Geerts van de provincie Zeeland.
Volledig scherm
Projectleider Miek Geerts van de provincie Zeeland. © Camile Schelstraete

Nieuwe natuur: wanneer kunnen we de eerste steltlopers zien?

KNUITERSHOEK - De aanleg van nieuwe natuur in de Westerschelde gaat deze maand van start.

Als je over een jaar of twee op de dijk bij Baalhoek en Knuitershoek uitwaait, moet je iets gaan opvallen. Want als het een beetje meezit, scharrelen dan al de eerste steltlopers over fonkelnieuwe schorren en slikken in de Westerschelde, op zoek naar wat te knabbelen.

Na jaren van felle politieke discussies begint in juli de aanleg van de eerste twee van vijf nieuwe natuurgebieden in de Westerschelde. De primeur is aan Baalhoek en Knuitershoek, aan de Zeeuws-Vlaamse kant.

Voedsel

Uiteraard wordt er geen heel natuurgebied aangelegd. Dat moet de natuur zelf doen: 43 hectare bij Baalhoek en 14 hectare bij Knuitershoek. Om moeder natuur een handje te helpen worden drie nieuwe strekdammen aangelegd en twee bestaande opgehoogd. "Het water stroomt tussen de dammen straks minder snel waardoor er slik bezinkt", legt projectleider Miek Geerts van de provincie Zeeland uit. "Het gebied hoogt zichzelf op en valt langer droog dan nu. In het slik nestelen zich allerlei beestjes die weer als voedsel dienen voor vogels."

Foerageren

Want het herstel van de natuur moet hier onder andere steltlopers, bontbekplevieren, groenpootruiters, rosse grutto's, scholeksters, tureluurs, wulpen en zilverplevieren aantrekken. "De vogels kun je zelf niet lokken, maar je kunt de omstandigheden wel zo maken dat ze er gaan foerageren." Bovendien zijn de slikken een kraamkamer voor vissen. Maar voordat het zover is, moet er nog heel wat gebeuren. De aanleg van de strekdammen gebeurt in twee stappen: van juli tot oktober dit jaar en van april tot juli volgend jaar. "We hadden heel graag doorgewerkt, maar dat kan niet vanwege het stormseizoen. Bovendien zijn we bezig in een beschermd natuurgebied en mogen we de natuur niet verstoren."

Veel materiaal

Ook al is het geen 'super ingewikkeld werk', Geerts vertelt dat 'er veel materiaal voor nodig is'. Om te voorkomen dat de nieuwe dammen verzakken moet eerst 11.500 kubieke meter slib worden weggegraven. Dat wordt zodanig in de Westerschelde gestort dat het water het slib straks tussen de strekdammen kan neerleggen.

De 'gaten' in de bodem worden opgevuld met zand, waarna de dammen bij Baalhoek en Knuitershoek worden opgebouwd uit 25.500 ton staalslakken en 60.000 ton breuksteen. De bulk van het materiaal komt per schip. "Daardoor beperken we de overlast voor de omgeving zoveel mogelijk."

Voor wat wel over land moet worden aangevoerd, gelden strenge regels. "Er zijn transportroutes voorgeschreven om huizen te mijden. Ook gelden snelheidsbeperkingen bij woningen en campings en begint op de plekken waar veel mensen wonen het werk om 08.00 uur in plaats van 07.00 uur. En is er sprake van veel stof, dan moet worden besproeid."

Omleidingsroutes

Hoewel de overlast zoveel mogelijk wordt beperkt, zal het verkeer er wel iets van merken. Zo zijn er omleidingsroutes voor fietsers en wordt het buitendijkse fietspad bij Knuitershoek tijdelijk afgesloten. "Verkeersregelaars begeleiden transporten over de weg." Het werk bij Baalhoek moet nog dit jaar klaar zijn; Knuitershoek is voor juli 2017 afgerond.

Om het werk te kunnen volgen, wordt vlakbij camping Knuitershoek een uitkijkpunt gemaakt. Ook zullen excursies worden georganiseerd om mensen te laten zien wat er gebeurt.

Vogels kijken

En als de strekdammen klaar zijn, is het wachten. Wachten totdat de natuur stukje bij beetje de nieuwe schorren en slikken opbouwt. Wie dat van dichterbij wil bekijken kan straks terecht op de meest noordelijke strekdam bij Knuitershoek. Want die wordt geasfalteerd, zodat je erover heen kunt lopen en naar de vogels kunt kijken. "Na de eerste twee, drie jaar moet je al iets kunnen zien", denkt Geerts.

Of en hoe snel de natuur de nieuwe slikken en schorren opbouwt, wordt in elk geval de komende tien jaar in de gaten gehouden. "We meten de stroomsnelheid, hoeveel slib bezinkt en wat voor voedsel in de schorren en slikken zit. Na vijf jaar maken we een tussenstand op."