Werk van Johan van Oord
Chris Brans: Symphony
Baldin schildert imaginaire plekken.
1/3
Op zoek naar het beste wat Zeeland op kunstgebied te bieden heeft bezocht ik Dick de Bruijn Contemporary Art in Middelburg en galerie Het Moment in Zierikzee. Het kost me weinig moeite in Zeeland tentoonstellingen te vinden met werk dat de moeite van het belichten waard is. Zeker in deze vakantieperiode met tal van buiten- en zomermanifestaties.
In het Zeeuwse aanbod nemen galeries een beperkt deel voor hun rekening. Hoewel de naam vaker wordt gebruikt is een galerie een locatie die het hele jaar door in een afwisseling van solo- en groepstentoonstellingen werk van een vast aantal kunstenaars toont en van hen altijd iets op voorraad heeft. Daarnaast zal een galerie ook los van de tentoonstellingen het werk van 'zijn' kunstenaars promoten, bij voorbeeld op beurzen en informeert een galerie zijn publiek adequaat. Als we dat criterium op het Zeeuwse los laten is het aantal galeries op de vingers van één, maximaal twee handen te tellen. Galeries zijn belangrijk voor de kunst omdat ze zich inspannen om kunst te verkopen en zo kunstenaars een inkomen bezorgen. En dat voor eigen risico en rekening. Ik heb daar respect voor en breng deze week twee galerieën onder uw aandacht. Ze staan aan twee kanten van het spectrum dat kunst bestrijkt.
Dick de Bruijn Contemporary Art is met Van den Berge de enige galerie in Zeeland die zich richt op eigentijdse kunst met museale pretenties. Andere plekken, Galerie T, De Noorenburgh, Bellas Artes en Het Moment tonen ook kunst die 'vandaag' gemaakt is, maar dichter bij de door de modernen gebaande wegen blijft. Anders gezegd: confrontatie naast herkenning. Op het eerste moet je flink kauwen, het tweede glijdt gemakkelijker naar binnen.
Ik kies uit de sterke zomeropstelling bij Dick de Bruijn twee kunstenaars die ik nog niet eerder tegenkwam en die beiden ook weer uitersten vertegenwoordigen. Johan van Oord (1950) en Chris Brans (1985). De kleine schilderijen en tekeningen van Van Oord zijn composities zonder sporen van emotie. Het opvallendst is een klein vierkant doekje met zwarte lijnen en cirkels waarvan er twee zijn te herkennen als uitroepteken. Alle vormen zijn aan twee kanten afgerond en horizontaal of verticaal geplaatst ten opzichte van de randen. Sommige zijn breder of langer dan andere. Hun minimale afstand lijkt steeds gelijk te zijn. Ondanks de eenvoud is de compositie niet zo maar te overzien. En het beeld wringt, heeft iets ongemakkelijks, ik denk door de spanning tussen de uitroeptekens en de rest van de onderdelen. Letterlijk, maar ook op het vlak van betekenis. Een uitroepteken is een onderdeel van de geschreven taal dat het belang van de woorden die eraan voorafgaan benadrukt. Een uitroepteken heeft zelf geen klank maar geeft de klanken die eraan voorafgaan extra gewicht.
Van Oord brengt naar betekenis verwijzende tekens van taal samen als puur visuele elementen. Betekenisloosheid staat dus naast betekenis dragend, dat echter bestaat uit het accentueren van betekenissen die er niet zijn. Wat wil Van Oord daarmee zeggen? Dat de betekenis van een schilderij voor hem ligt in het schilderij en niet in een verwijzing naar de wereld erbuiten. Zijn standpunt heeft voor mij geen algemene geldigheid, maar Van Oord maakt het in zijn eigen kunst wel waar. Want er is puur visueel van alles te beleven. Zoals de spanning tussen het tweedimensionale vlak en de vormen die je zowel plat als ruimtelijk zou kunnen opvatten. En het effect van het nabeeld dat de helderheid van de zwart-witcompositie aantast.
Brans is van een andere generatie en minder streng dan Van Oord. Brans ziet een wereld die maakbaar lijkt en dat niet is, een wereld vol pretenties en ongerijmdheden. Die prikt hij door als een kind dat vragen stelt die een volwassene niet kan beantwoorden. In 'Symphony' projecteert hij in vier uitgeknipte en zwart geschilderde ovalen stukjes papier razendsnel wisselende cijfers. Daaronder hangen kastjes met op elk een projectie van een hand die met een penseel een streepje zet. Na verloop van tijd staan er dan 'beneden' streepjes en stopt boven het wisselen van de cijfers. Brans suggereert een verband, maar ontkracht dat ook enigszins door de bewust knullige onafgewerkte vorm van ovalen en kastjes. Is er nu wel of niet een oorzaak? Wat stuurt ons en de natuur? Hoe werkt het universum? Dat zijn de grote vragen die Brans stelt, ook in zijn filmpjes op youtube. En met simpele antwoorden lijkt hij geen genoegen te nemen. Maar hoe het wel zit weet hij ook niet. Dus blijft hij achter met de verwondering die hij deelt met zijn publiek.
Galerie Het Moment presenteert Baldin (1954), geboren in Kurdistan en via Bagdad en na 20 jaar Italië sinds 1990 in Utrecht wonend. Voor hem is schilderkunst de manier om zelf een wereld te scheppen waarin hij zich thuis voelt. Hij schildert imaginaire plekken die het midden houden tussen landschappen, stadsgezichten en abstracte composities. Beheersing en toeval vinden elkaar in rijke schakeringen van kleur en textuur waarmee Baldin de toeschouwer meeneemt naar de plek die onder zijn handen is ontstaan. De schilderijen zijn heerlijk om te zien. Ze geven tevens uitdrukking aan het verlangen die schoonheid ook in de echte wereld te ervaren. Dat blijft meestal een utopie en daarom zal er altijd behoefte zijn aan kunst zoals Baldin die maakt. Naast de uitgepuurdheid van Van Oord en de verwonderende relativering van Brans.
Zomeropstelling: Dick de Bruijn Contemporary Art, Singelstraat 13, Middelburg. T/m 28/8. Do. t/m za. 13.00 - 17.00 uur.
Baldin: Galerie Het Moment, Poststraat 28, Zierikzee. T/m 29/8. Di. t/m zo. 11-17 uur.
