President Joesjtsjenko en premier Janoekovitsj overlegden gisteren persoonlijk. Een uitweg uit de Oekraïense impasse lijkt toch ver weg.
Tanks beschoten in 1993 de Russische Doema om muitende parlementsleden te dwingen zich over te geven. Wie, zoals de Russische krant Kommersant, een beetje fantasie heeft, ziet gelijkenissen met de politieke crisis die Oekraïne al 2,5 jaar in zijn greep houdt.President Viktor Joesjtsjenko en zijn aartsrivaal, premier Viktor Janoekovitsj liggen op ramkoers in een machtsstrijd die dreigt te escaleren. Joesjtsjenko ontbond maandagavond het parlement, maar een meerderheid van de volksvertegenwoordigers weigert op te stappen. "Er staan al duizenden mensen rond het gebouw die het parlement tot de laatste snik willen verdedigen", sprak communistenleider Leonid Gratsj strijdbaar.
Joesjtsjenko is als een kat met zeven levens. De president van Oekraïne overleefde een dioxinevergiftiging, vervalste verkiezingen, een pijnlijke breuk met zijn coalitiepartner en hoogverraad door overlopers. Maar de laatste dagen lijkt hij meer op een kat in het nauw en die maakt soms rare sprongen.
Joesjtsjenko moet zich van een Houdini-achtige bevrijdingstruc bedienen, wil hij het vege lijf kunnen redden. Hij kon toezien hoe Janoekovitsj langzaam maar zeker de macht naar zich toe zou trekken of het door zijn aanhang gedomineerde parlement ontbinden en nieuwe verkiezingen uitschrijven. Hij koos voor het laatste, in de wetenschap dat zijn partij Ons Oekraïne gedoemd is opnieuw een nederlaag te lijden bij de stembusgang van 27 mei. Joelia Timosjenko, Joesjtsjenko's partner tijdens de Oranjerevolutie van eind 2004, heeft dan de beste papieren.
De laatste dagen klinkt in het voortdurende moddergevecht vooral de taal van dreigementen. Janoekovitsj sprak van 'een fatale fout' en 'een poging tot een staatsgreep'. Minister van defensie Anatoli Grytsenko zei in een verkapt dreigement dat het leger alleen bevelen van de president aanneemt. De Partij van de Regio's van Janoekovitsj maakte fijntjes duidelijk dat zij het ministerie van binnenlandse zaken, en dus de politie, controleren. Oekraïense media melden dat bussen vol leden van een militaire eenheid vanuit Donetsk, de machtsbasis van Janoekovitsj, op weg naar Kiev zijn.
Hoe de Verenigde Staten en Rusland ook aandringen op rust en overleg, de politieke crisis dreigt dus te escaleren nu aanhangers van Janoekovitsj in het parlement weigeren op te stappen en de aangeslagen Joesjtsjenko dreigen af te zetten. Die pijnlijke confrontatie vormt het voorlopige dieptepunt in een machtsstrijd van de lange adem, ingezet met de Oranjerevolutie.
De betrekkingen zijn zodanig vertroebeld dat een compromis onmogelijk lijkt en elke uitweg van tijdelijke aard is. Speculaties over een tweede revolutie zijn daarom niet van de lucht.
