Een fragiele vrouw van 85 jaar hoort dat ze terminale eierstokkanker heeft. De oncoloog stelt een zware operatie en chemotherapie voor. Genezing is niet mogelijk maar toch stemt ze toe. De laatste maanden van haar leven brengt ze door in een ziekenhuisbed. "Het is de vraag of dat echt is wat zij wilde. Alles wat medisch kan, is niet altijd de beste keuze", zegt hoogleraar ouderengeneeskunde Rudi Westendorp.



Optie

Niet-behandelen wordt volgens hem te weinig als optie aangeboden. Er wordt te vaak doorbehandeld, ook als een patiënt van de ingreep meer last dan plezier heeft. "Het is begrijpelijk dat een patiënt alles wil doen om te overleven. Maar wat als dat niet kan? Het is aan de arts om helder uit te leggen dat een ingreep soms minimaal effect heeft en wel veel schadelijke bijwerkingen. We zijn er niet alleen om ziektes te bestrijden maar vooral om het welbevinden van patiënten te verbeteren."

Veel tijd

Twee op de drie artsen vindt dat ernstig zieke mensen in de laatste fase van hun leven langer worden doorbehandeld dan wenselijk is, zo blijkt uit onderzoek van artsenfederatie KNMG. Het gaat vooral om oudere mensen die al meerdere kwalen hebben. Voorstellen om te stoppen met behandelen druist in tegen de medische opleiding waar alles draait om levens redden. Bovendien kost een gesprek over het levenseinde veel tijd, die er vaak niet is. De KNMG wil met een campagne die woensdag van start gaat aandacht vragen voor dit taboe in de medische zorg. Westendorp: "We moeten mensen de zorg bieden die meerwaarde heeft, bij overbehandeling is niemand gebaat. Al is de grens van overbehandeling lastig te trekken. Dat debat moeten we open en eerlijk met elkaar voeren."



In de discussie over wel of niet doorbehandelen is volgens Westendorp een rol voor de arts, de patiënt en de familie. "Er is in Nederland nog veel het idee: ik heb een probleem en de dokter gaat dat oplossen. En zolang de arts nog behandelt, hoef ik niet na te denken over mijn levenseinde. Maar elke ingreep heeft bijwerkingen en soms wegen die niet op tegen de effecten."

Goed oud worden

Ook de patiëntenfederatie NPCF krijgt regelmatig signalen van patiënten en hun familie over te lange doorbehandeling. "We worden steeds ouder. Vroeger waren we vooral bezig zo oud mogelijk te worden, nu willen we zo goed mogelijk oud worden", zegt directeur Wilna Wind. "Nabestaanden bellen en schrijven ons dat de kwaliteit van leven bij overbehandeling dramatisch afneemt. Met veel verdriet en ellende tot gevolg. Essentieel is de vraag wat je wilt doen met de laatste weken of maanden van je leven. Wil je dan in een ziekenhuisbed liggen? Of wil je nog een reis maken en later thuis in alle rust afscheid nemen van alles en iedereen? Het mag uiteraard allebei, als mensen zich maar bewust zijn van de consequenties."

Lees meer in uw krant van vandaag.

Bekijk de video in andere formaten.